Jaki napój roślinny do kawy? Porównujemy owsiane, sojowe, migdałowe i inne

Nie trzeba używać mleka krowiego, żeby zrobić dobrą, kremową kawę z pianką. Wystarczy odpowiedni napój roślinny, choć nie każdy sprawdzi się tak samo dobrze. Owsiany, sojowy, migdałowy czy kokosowy – każdy ma inny smak, konsystencję i inaczej zachowuje się po spienieniu. Podpowiadamy, który wybrać do kawy, na co zwrócić uwagę w składzie i jak uniknąć rozwarstwionej pianki.

Czym wyróżnia się dobry napój roślinny do kawy?

W Unii Europejskiej nazwa „mleko” jest zarezerwowana dla produktów pochodzenia zwierzęcego, dlatego na etykietach roślinnych zamienników znajdziesz określenie „napój”. O tym, jak produkt sprawdzi się w kawie, decyduje jednak jego skład. Piankę tworzą przede wszystkim białka, które podczas spieniania otaczają pęcherzyki powietrza, oraz tłuszcz, który nadaje jej kremowość i trwałość. Napoje z niewielką ilością obu tych składników po podgrzaniu szybko opadają i robią się wodniste.

Wobec tego producenci przygotowują wersje oznaczone jako barista. Zawierają one zwykle nieco więcej tłuszczu (najczęściej oleju rzepakowego lub słonecznikowego) oraz regulator kwasowości, np. fosforany potasu, który chroni napój przed zwarzeniem w gorącej kawie. Jeśli przygotowujesz w domu cappuccino lub latte, taka wersja da Ci najbardziej przewidywalny efekt.

Napój owsiany i sojowy – najczęstszy wybór w kawiarniach

Napój owsiany ma łagodny, lekko słodkawy smak, który dobrze łączy się z espresso i nie przykrywa aromatu kawy. Słodycz pochodzi z procesu produkcji: enzymy rozkładają skrobię z owsa do cukrów, głównie maltozy, dlatego nawet wersje bez dodatku cukru smakują delikatnie słodko. Zawiera umiarkowaną ilość białka, około 1 g w 100 ml, więc o stabilności pianki decyduje tu głównie tłuszcz z dodatku oleju. W wersji barista owsiany tworzy gładką, błyszczącą mikropiankę, którą wykorzystasz także do latte art.

Napój sojowy zawiera najwięcej białka spośród popularnych napojów roślinnych, około 3 g w 100 ml, czyli podobnie jak mleko krowie. Dzięki temu pieni się bardzo dobrze i tworzy gęstą, stabilną piankę. Jego słabą stroną jest wrażliwość na kwasowość i wysoką temperaturę, przez co w niektórych kawach łatwo się warzy. Ma też wyraźniejszy, lekko fasolowy smak, który jednym pasuje do mocnego espresso, a innym przeszkadza.

Migdałowy, kokosowy i inne napoje roślinne do kawy

Napój migdałowy jest lekki, a w wersji niesłodzonej dostarcza zwykle kilkanaście kilokalorii w 100 ml. Zawiera jednak mało białka, często poniżej 1 g, więc jego pianka jest rzadka i szybko opada. Najlepiej sprawdza się w kawie przelewowej, americano i napojach na zimno, gdzie podkreśla orzechowe nuty ziaren. Jeśli lubisz jego smak w latte, wybierz wersję barista albo mieszankę migdałów z innym surowcem, która lepiej utrzyma strukturę.

Pozostałe napoje mają swoje mocne i słabe strony:

• Ryżowy – najsłodszy i najbardziej wodnisty, praktycznie się nie pieni.

• Grochowy – dużo białka, neutralny smak i dobra pianka; to alternatywa dla osób, które unikają soi i orzechów.

• Mieszanki – np. owies z migdałem lub kokos z ryżem, które łączą smak jednego surowca z konsystencją drugiego.

• Kokosowy – wyraźny aromat i kremowa konsystencja, ale mało białka; pasuje do kaw o czekoladowym profilu i do kawy mrożonej.

Jak wybrać napój roślinny do kawy? Czytaj etykietę

Krótki skład nie zawsze oznacza lepszy produkt do kawy. Olej, regulator kwasowości czy guma gellan pełnią konkretne funkcje technologiczne i są dopuszczone do stosowania w żywności. Zwróć za to uwagę na kilka informacji:

• Białko i tłuszcz – im więcej, tym stabilniejsza pianka.

• Cukry – wybieraj wersje bez dodatku cukru, zwłaszcza jeśli pijesz kilka kaw dziennie.

• Dodatkowe składniki odżywcze – wapń, witamina D i B12 mają znaczenie, jeśli całkowicie rezygnujesz z nabiału.

• Ilość składnika bazowego – sprawdź, jaki procent napoju stanowi owies, soja czy migdały. Im wyższy procent, tym więcej danego składnika znajdziesz w produkcie.

Podczas zakupu napoju ekologicznego sprawdź, czy zawiera dodatek wapnia i witamin, głównie B12 – niestety wiele z nich nie jest wzbogacanych w te składniki. Jeśli w Twoim produkcie ich nie ma, pamiętaj, by dostarczać je z innych źródeł. Z kolei jeśli unikasz glutenu, wybieraj napoje owsiane oznaczone przekreślonym kłosem. Sam owies naturalnie nie zawiera glutenu, ale podczas uprawy i produkcji może zostać zanieczyszczony innymi zbożami.

Dlaczego napój roślinny warzy się w kawie?

Zwarzenie to reakcja białek z kwasami zawartymi w kawie, którą nasila gwałtowna zmiana temperatury. Najczęściej dotyczy napojów sojowych i migdałowych oraz jasno palonych kaw o wyższej kwasowości. Napój nadal nadaje się do picia, ale wygląda nieapetycznie. Na szczęście łatwo temu zapobiec:

• wlewaj kawę do napoju, a nie odwrotnie,

• wybieraj wersję barista z regulatorem kwasowości,

• podgrzewaj napój do około 60°C i nie przekraczaj 65°C,

• nie wlewaj zimnego napoju prosto z lodówki do gorącego espresso,

• jeśli problem się powtarza, sięgnij po ciemniej paloną kawę o łagodniejszej kwasowości np. BIO Kawa Tremella Beauty z Maitake i Tremella - drobno mielona do espresso.

W domu napój spienisz spieniaczem elektrycznym albo dyszą parową ekspresu. Zbyt wysoka temperatura osłabia piankę i sprzyja zwarzeniu, dlatego kontroluj ją termometrem lub dłonią przyłożoną do dzbanka: gdy trudno go dłużej utrzymać, zakończ spienianie.

Kawa na Twoich zasadach

Nie ma jednego napoju roślinnego, który będzie pasował każdemu. Wiele zależy od rodzaju kawy, sposobu jej przygotowania i Twoich upodobań. Najlepiej przetestować kilka produktów – przygotować z nich tę samą kawę i sprawdzić, który najlepiej wypada pod względem smaku, konsystencji i spieniania. Dzięki temu łatwiej znajdziesz napój, który najbardziej Ci odpowiada i po który chętnie sięgniesz każdego dnia.