Masz problemy z ciśnieniem? Tego o piciu kawy możesz nie wiedzieć

Kawa i podwyższone ciśnienie nie muszą się wzajemnie wykluczać. Wokół tego tematu narosło jednak sporo obaw i uproszczeń. W rzeczywistości wpływ kawy na ciśnienie krwi zależy m.in. od częstotliwości jej picia, indywidualnej reakcji organizmu, dawki kofeiny i pory dnia. Warto więc spojrzeć na ten temat spokojniej i bez skrajności. Sprawdźmy, co pokazują badania i jak tę wiedzę wykorzystać przy codziennych wyborach.

Jak kawa wpływa na ciśnienie krwi?

Po kawie możesz poczuć większe pobudzenie, a czasem także szybsze bicie serca. To efekt działania kofeiny, która mobilizuje układ nerwowy i może przejściowo podnosić ciśnienie tętnicze. Taka reakcja może pojawić się w ciągu kilkudziesięciu minut po wypiciu kawy i zwykle nie utrzymuje się zbyt długo.

Nie każdy reaguje jednak tak samo. Jeśli pijesz kawę od czasu do czasu, jej działanie może być bardziej odczuwalne. Osoby, które sięgają po nią codziennie, zwykle z czasem częściowo przyzwyczajają się do kofeiny, dlatego po tej samej filiżance nie zawsze zauważają wyraźną zmianę ciśnienia.

Chcesz sprawdzić, jak jest u Ciebie? W spokojny dzień zmierz ciśnienie przed kawą, a następnie po około godzinie. Jeden wyższy wynik nie musi nic oznaczać – zwróć uwagę przede wszystkim na to, czy podobna reakcja powtarza się regularnie. Jeśli tak, to może oznaczać, że Twój organizm jest bardziej wrażliwy na działanie kofeiny i warto ograniczyć jej ilość lub skonsultować obserwacje z lekarzem.

Kawa na co dzień – czy jest się czego bać?

Jedna filiżanka może na chwilę podnieść ciśnienie, ale nie oznacza to, że regularne picie kawy prowadzi do nadciśnienia. U większości osób umiarkowane ilości kawy nie wiążą się z większym ryzykiem problemów z ciśnieniem. W niektórych badaniach regularne picie kawy łączono nawet z korzystnym wpływem na zdrowie serca i naczyń krwionośnych.

Warto pamiętać, że znaczenie ma nie tylko sama kawa, lecz także wszystkie inne źródła kofeiny w ciągu dnia:

• cola,

• herbata,

• yerba mate,

• kakao i czekolada,

• napoje energetyczne,

• shoty kofeinowe i suplementy zawierające kofeinę.

Regularne wypijanie jednej lub dwóch kaw dziennie to coś zupełnie innego niż okazjonalne sięganie po dużą porcję kofeiny. Szczególną ostrożność zachowaj w przypadku napojów energetycznych i preparatów przedtreningowych: mogą dostarczać dużo kofeiny w krótkim czasie, często razem z innymi substancjami pobudzającymi.

Jeśli kawa Ci służy, dobrze po niej śpisz i nie powoduje kołatania serca ani wyraźnych skoków ciśnienia, nie musisz rezygnować z niej na zapas. Gdy zwykła kawa wywołuje nieprzyjemne objawy, rozwiązaniem może być ograniczenie porcji lub wybór kawy bezkofeinowej.

Kawa a nadciśnienie – kiedy zachować ostrożność?

Rozpoznane nadciśnienie samo w sobie nie przekreśla kawy. Jeżeli pijesz ją regularnie, dobrze tolerujesz i masz prawidłowo leczone ciśnienie, zwykle nie ma potrzeby odstawiać jej wyłącznie „na wszelki wypadek”. Warto jednak zachować czujność, gdy po kawie pojawiają się kołatanie serca, niepokój, drżenie rąk, ból głowy lub powtarzający się wyraźny wzrost ciśnienia.

Szczególnej rozwagi wymaga sytuacja, gdy ciśnienie pozostaje wysokie mimo leczenia, dopiero ustalane są leki albo występują zaburzenia rytmu serca. Wtedy ilość kawy najlepiej omówić z lekarzem. Nie zmieniaj samodzielnie dawek leków na nadciśnienie tylko dlatego, że po kawie wynik pomiaru był wyższy.

Na wynik pomiaru bardziej niż sama kawa mogą wpływać również:

• stres,

• alkohol,

• brak snu,

• pośpiech,

• odwodnienie,

• intensywny wysiłek tuż przed pomiarem,

• palenie papierosów i nikotyna w innych postaciach,

• wypicie kawy bezpośrednio przed badaniem ciśnienia.

Jeśli wartości ciśnienia są bardzo wysokie, utrzymują się mimo leczenia lub towarzyszą im niepokojące objawy, najważniejsza jest konsultacja medyczna, a nie samo ograniczanie kawy.

Ile kawy można pić dziennie?

Nie ma jednej liczby filiżanek dobrej dla wszystkich, bo porcja i zawartość kofeiny mocno się różnią. Inaczej działa małe espresso, inaczej duży kubek kawy przelewowej, a jeszcze inaczej napój energetyczny wypity obok dwóch kaw. Dlatego warto patrzeć na łączną ilość kofeiny, a nie wyłącznie liczbę wypitych kaw.

Dla zdrowych dorosłych do 400 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł nie budzi obaw dotyczących bezpieczeństwa. Nie jest to jednak cel do osiągnięcia, lecz pułap, którego nie warto regularnie przekraczać. W ciąży i podczas karmienia piersią zalecany limit jest niższy – do 200 mg kofeiny na dobę ze wszystkich źródeł.

Przy nadciśnieniu rozsądnym punktem wyjścia dla wielu osób są 1–3 standardowe porcje kawy dziennie, rozłożone w czasie. To wskazówka praktyczna, a nie sztywny limit: zawartość kofeiny w napoju zależy od rodzaju ziaren, sposobu parzenia i objętości porcji. Zmniejsz ilość, jeśli kawa wywołuje nieprzyjemne objawy, pogarsza sen lub utrudnia kontrolę ciśnienia.

Zwróć też uwagę na sposób parzenia. Kawa niefiltrowana, np. zalana bezpośrednio gorącą wodą, po turecku czy z french pressu zawiera więcej kafestolu i kahweolu, związków mogących podnosić stężenie cholesterolu LDL. Jeśli masz podwyższony cholesterol, na co dzień lepszym wyborem będzie kawa filtrowana przez papierowy filtr.

Sprawdź np. BIO Kawę z Soplówką (Hericium) - średnio mieloną do filtrów.

Jak pić kawę rozsądnie?

Najbezpieczniej nie oceniać kawy w oderwaniu od całego stylu życia. Nawet najlepsza kawa nie zrekompensuje palenia, małej aktywności, diety bogatej w sól czy chronicznego niedosypiania. Z drugiej strony jedna filiżanka nie przekreśla starań o prawidłowe ciśnienie.

Trzymaj się więc tych zasad:

• Nie łącz kilku źródeł kofeiny bez kontroli ich łącznej ilości.

• Pij kawę raczej wcześniej w ciągu dnia, zwłaszcza jeśli masz trudności z zasypianiem. Gorszy sen może pośrednio utrudniać kontrolę ciśnienia.

• Jeśli mierzysz ciśnienie w domu, unikaj kawy, nikotyny i intensywnego wysiłku przez co najmniej 30 minut przed pomiarem. Następnie usiądź spokojnie na około 5 minut.

• Jeśli masz niedobór żelaza, pij kawę między posiłkami, a nie razem z posiłkiem bogatym w żelazo lub preparatem żelaza. Najlepiej zachowaj około 1–2 godzin odstępu.

• W razie kołatania serca, nasilonego niepokoju, drżenia rąk albo powtarzalnych wzrostów ciśnienia po kawie zmniejsz porcję, zmień porę jej picia lub wybierz wariant bezkofeinowy.

Kawa przy podwyższonym ciśnieniu nie musi być zakazana. Kluczem są umiar, całkowita ilość kofeiny i obserwowanie reakcji organizmu po jej wypiciu. Jeśli wyniki ciśnienia są niestabilne albo masz wątpliwości, porozmawiaj z lekarzem lub dietetykiem, zwłaszcza gdy przyjmujesz leki, jesteś w ciąży albo masz inne choroby sercowo-naczyniowe.

Bibliografia:

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38057002/

2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38963648/

3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36316990/

4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36413800/

5. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4102

6. https://www.environmed.pl/Czy-picie-kawy-moze-wydluzyc-zycie-czyli-co-wiemy-o-wplywie-spozycia-kawy-na-zdrowie,193946,0,1.html